Không gian tinh thầnPhim ảnh

AVENGERS – AGE OF ULTRON: KHI THIỆN-ÁC ĐỐI THOẠI CÙNG NHAU

Các thế giới siêu anh hùng trên phim ảnh đang dịch chuyển theo một cách thức lạ lùng. Từ khi Marvel mở đầu cho việc cấu tạo nên cả một “vũ trụ điện ảnh” (Cinematic Universe), một không gian chung cho tất cả những người hùng cùng xuất hiện, cùng chiến đấu, cùng tương tác lẫn nhau, những giới hạn cứ rộng lớn thêm mãi. Nhưng đồng thời với việc mở rộng phạm vi không-thời gian, mức độ hoành tráng, ở chiều ngược lại, trái tim của mỗi câu chuyện – mâu thuẫn trung tâm dẫn đến những cuộc chiến, ngày càng nhỏ lại và mang tính cá nhân hóa, chân thực nhiều hơn, và người hơn. Nếu ở phần đầu tiên của Avengers là lòng đố kị và tham lam của Loki, thì phần 2 – Age of Ultron, là cuộc chiến giữa hai mặt “thiện-ác” trong nội tâm của Iron Man Tony Stark, được hữu hình hóa bằng hai nhân vật Ultron và Vision. Sự tương tác và đối thoại giữa hai nhân vật này, dù không được chú trọng hoặc quá ít sự chú trọng, thì đây vẫn là trục chính xuyên suốt trong mâu thuẫn phim, không chỉ mang hình tượng “sáng-tối” đối lập điển hình, mà còn mang tính cộng hưởng, bổ sung, khai thác sâu hơn vào bản chất tâm hồn Tony Stark nói riêng, và tạo nền tảng cho những sự kiện sẽ xuất hiện trong tương lai của nhóm Avengers nói chung.

“TẤT CẢ NHỮNG GÌ TÔI CẦN LÀ HÒA BÌNH”. Sứ mệnh ra đời của Ultron và Vision đều là để phục vụ cho mục đích trên của Stark. Tuy nhiên, do một vài sự cố, Ultorn đã thừa hưởng sự lệch lạc trong tư duy hòa bình cũng như nỗi sợ hãi của Stark, trong khi Vision, xuất hiện sau, có được vẻ đẹp trí tuệ, sự sắc sảo và một chút ngây thơ của anh. Cả hai, có thể nói, đều là hiện thân cho ảo mộng hòa bình khó lòng chinh phục chỉ bằng máy móc hoặc trí thông minh nhân tạo, một sự trốn chạy của Stark. Cả hai, đều là di sản của một Tony Stark không còn muốn chịu trách nhiệm cho những gánh nặng hòa bình anh ta phải gánh cùng với Avengers, sau khi S.H.I.E.L.D sụp đổ. Trong một cảnh phim, Stark nói với Black Widow về lý do chiến đấu: “Không phải đó là lý do VÌ SAO chúng ta chiến đấu sao? Để chúng ta có thể thôi đánh đấm và trở về nhà?”.

Nhưng, như một sự mỉa mai, nỗ lực tạo nên hòa bình của Stark rốt cuộc lại tạo nên lý do cho chiến tranh. Như Ultron nói trong một cảnh khác, “NHỮNG KẺ YÊU HÒA BÌNH LẠI TẠO NÊN VŨ KHÍ CHO CHIẾN TRANH” đó là mâu thuẫn không có lời giải ở cả thế giới siêu anh hùng và thế giới thực tại.

Có thể tạm nói rằng, dù chưa trọn vẹn, rằng Ultron và Vision là đại diện cho mặt Ác và Thiện trong con người Tony Stark. Bản thân Stark đã là một nhân vật thú vị, bởi sự phi chính thống trong tính cách và cả xuất thân của anh ta. Trong Stark đã luôn tồn tại những mặt tối, kể từ khi anh ta bán các thiết kế vũ khí cho quân đội, tập đoàn Stark giàu có nhờ sử dụng tài năng kỹ thuật để tạo ra các vũ khí giết người hàng loạt, và thật sự đã giết người hàng loạt (cha mẹ của anh em nhà Maximoff). Các bộ giáp của anh ta được quân đội Mỹ sử dụng cho các cuộc chiến trên khắp thế giới. Nhưng Stark lại là thành viên của Avengers để chiến đấu chống lại các thế lực đe dọa hòa bình và tồn vong của nhân loại. Những mâu thuẫn ngầm, kèm theo nỗi sợ hãi, cứ lớn lên dần trong con người anh ta, và sức mạnh tác động Scartlet Witch ở đầu phim giống như một cú đẩy, khiến cán cân nghiêng hẳn về một phía.

Ultron, dù luôn phủ nhận, nhưng gần với Stark hơn là Vision. Bởi chính Người Sắt đang dần trôi về phía tối và là nguyên nhân dẫn đến cuộc nội chiến Avengers trong các phần sau. Trong một cảnh phim, Ultron đã mất bình tĩnh và chặt đứt tay của gã khủng bố Klaue, chỉ vì hắn nói rằng Ultron giống với Stark, đó chính là điều mà Ultron phủ nhận, nhưng lại càng được khẳng định. Ultron là một Stark khi đã bỏ đi các “ràng buộc” đạo đức và trách nhiệm, trong những lời nói lấy cảm hứng từ “Pinochio”, điều mà Stark không thể có được khi đứng trong hàng ngũ Avengers. Một mặt nào đó, Ultron là sự tự do mà Stark có phần khao khát nhưng không thể sở hữu. Sự tự do đó đẩy Ultron đến quyết định hợp lý nhất mà nó có thể nghĩ đến, khi đã mất đi các sợi dây đạo đức thông thường, rằng chỉ có tiêu diệt nhân loại thì chiến tranh mới có thể chấm dứt, và hòa bình vĩnh cữu được tái lập. Ultron đã nghĩ điều đó đồng nghĩa với việc: Thế giới sẽ trong sạch nếu như được thanh tẩy hoàn toàn, mà cụ thể là con người buộc phải biến mất trên hành tinh này.

Đối với các fan truyện tranh, Ultron và cả Vision của phiên bản phim là một sự lạ lẫm. Bởi đạo diễn Joss Whedon, đồng thời là biên kịch của phim, đã thay đổi nguồn gốc ra đời của cả hai. Ultron, không nghi ngờ gì, là di sản của Tony Stark khi anh cố gắng nhưng thất bại trong việc tạo ra một con robot mang tư tưởng hòa bình của mình. Nhưng Vision, chỉ là một phần của Stark, hay nói cách khác, chỉ ảnh hưởng gián tiếp bởi Stark, còn ý thức thật sự là của J.A.R.V.I.S, hệ điều hành thông minh vẫn đi cùng anh trong các phần phim trước. Vision, do đó, không chỉ là một phần của Stark, mà là một phần của nhóm Avengers, với tư tưởng hòa bình của họ, là đồng minh cương trực, mạnh mẽ của Thor. Vision không chỉ là “phần thiện” của Stark, mà cũng như Ultron, chứa đựng một thứ mà Stark chưa thể có và vẫn luôn tìm kiếm, một sự bình yên trong tâm trí, sự trọn vẹn mà Captain America đã khẳng định một cách chắn chắn rằng: “Nếu thất bại, chúng ta sẽ thất bại cùng nhau.” Tony Stark không có được sự chắc chắn đó.

Đỉnh điểm của cao trào trong con người Tony Stark, không đến ở những màn va chạm hay đánh đấm, mà ở giây phút Ultron đối mặt, và đối thoại với Vision lần cuối cùng. Không phải “lần cuối cùng” mang nghĩa sống chết, mà như chúng ta đã thấy, Ultron trở thành một phần của Vision và có thể sẽ còn được nhắc đến hoặc sử dụng ở phần sau (trong truyện tranh Ultron còn xuất hiện trở lại rất nhiều lần). Ở phân cảnh này, điều thú vị chính là Ultron và Vision không đối diện với nhau theo nghĩa đối lập, thiện – ác không còn đối đầu với nhau như một diễn biến đơn giản mà người xem chờ đợi nữa, mà là cả hai cùng khai thác một khía cạnh khác của đối phương, chỉ cho nhau thấy một mặt khác. Điểm sáng của bộ phim dần hé mở tại đây, khi 2 mặt cùng tồn tại trong một vấn đề không phân định ranh giới, mà khi soi chiếu ngược trở lại trong bản thể, nếu mảng khuất này trong tính cách của họ bị khuấy động, thì số phận sẽ xoay chuyển theo một chiều hướng khác.

Tiếc là Age of Ultron vẫn chưa dành nhiều đất diễn nội tâm cho hai nhân vật này, cũng như phần đối thoại trên chưa được đầu tư xứng đáng để đọng lại trong lòng người xem như một dư âm cần có để nổi bật ý nghĩa của thiện – ác đối thoại. Chỉ có một câu thoại đáng chú ý, khi Vision nói rằng: “Con người thật lạ lùng. Họ nghĩ rằng trật tự và hỗn loạn là hai mặt đối lập và cố gắng kiểm soát thứ họ không thể.” “Trật tự” và “hỗn loạn” là thứ ngòi nổ cho cuộc nội chiếu sau này giữa các nhóm Avengers, dẫn đầu là Tony Stark và Captain America. Một sự lật ngược đáng chú ý tính cách của cả hai. Khi Stark, vốn ngông nghênh và ghét sự ràng buộc, lại đứng về phía chính phủ yêu cầu các siêu anh hùng khai báo nhân thân khi gia nhập biệt đội. Trong khi Captain, xuất thân từ quân đội và kỷ luật, lại hướng đến việc cho các siêu anh hùng tự do để bảo vệ cho chính họ. Vision, giờ đây, không còn là “thiện”, hoặc “ác” của Tony Stark, mà là một thể thống nhất riêng biệt, mang theo trong mình các luồng tư tưởng khác nhau, sẽ dần hình thành tính cách riêng và trở thành nhân vật trung gian quan trọng, mà nếu biết cách khai thác, sẽ có thể tạo nên độ phức tạp cần có, đẩy phần tâm lý các bộ phim sau này lên một mức cao hơn. Mối quan hệ tay ba này gợi đến “The Dark Knight” với Batman, Joker và Harvey Dent, dù ở vào hoàn cảnh và tính chất khác.

Ở một góc độ khác, Avenger 2 – The Age of Ultron là một siêu phẩm hành động nhưng cũng không bỏ quên những thước phim lặng lẽ và cảm xúc, ngoài yếu tố “thiện – ác” được nhắc phía trên, bộ phim cũng khiến cho người xem nhận ra rằng: bất kỳ ai cũng có điểm yếu, và đặc biệt là những người mang theo bên mình sứ mệnh giải cứu thế giới, điểm yếu của họ chính là nỗi đau trong quá khứ, là những phút giây họ đời nhất, người nhất. Sự ám ảnh về chuỗi ngày không hạnh phúc, từ các biến cố không mong muốn được nhớ lại, đó là điểm yếu và là điểm mấu chốt của ranh giới sẽ quyết định họ, hoặc sẽ là anh hùng, hoặc sẽ là kẻ ác nhất thế gian.

Và nếu có điều gì đáng chú ý tiếp theo, chính là việc Vision, vượt hơn Ultron và Stark trong nhận thức về hòa bình. Cả Ultron và Stark đều mong muốn hòa bình một cách nhanh chóng và đỡ tốn công sức, một kẻ muốn hủy diệt thế giới, còn một kẻ muốn trao thế giới vào tay một kẻ bảo vệ khác, “một tên nô lệ”, như Ultron mỉa mai Vision. Tuy nhiên, hòa bình vĩnh cữu chỉ là một ảo tưởng, con người sẽ cố gắng và thất bại trong suốt hành trình tìm kiếm nó. Giống như “thiện” và “ác” là hai mặt song hành, “tốt” và “xấu” là hai mặt song hành, “hòa bình” hay “chiến tranh” cũng là hai mặt không thể tách rời khỏi con người, và bản chất người. Nó chỉ là những khoảng lặng nối tiếp giống bão để đi đến khoảng lặng kế tiếp trước một con giông bão kế tiếp. Nhưng nó không thật sự vô nghĩa. “Một điều không đẹp đẽ chỉ vì nó kéo dài mãi mãi. Ta nghĩ ngươi đã lỡ mất điều đó,” Vision nói với Ultron. Và trước đó, khi nói về việc con người sẽ luôn thất bại trong việc cố gắng kiểm soát mọi thứ “Nhưng có một điều đẹp đẽ trong thất bại của họ. Ta nghĩ ngươi đã lỡ mất nó”. Điều đẹp đẽ trong một khoảnh khắc khi Vision được ra đời, và anh nhìn ngắm cả thế giới yên bình trong bóng đêm với đôi mắt ngây thơ như một đứa trẻ.
“Ngươi là kẻ ngây thơ không còn thuốc chữa” Ultron nói.
“Chà… Ta chỉ mới sinh ra ở ngày hôm qua.”

Phương Thùy & Hoài Nam

Nguồn: Facebook Thuy Phuong Ta

Nghiên cứu tôn giáo
Ta có thể ẩn mình trong vỏ hạt dẻ những vẫn là Thượng Đế của vũ trụ vô biên.
Share:
Nghiên cứu tôn giáo

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *