Khái niệm Tôn giáo - Tâm linh

HỆ THỐNG LỊCH Ở ẤN ĐỘ (2): Các lễ hội truyền thống

Là một quốc gia có nền văn hóa phong phú, đa tôn giáo tín ngưỡng và tục đa thần khiến cho một năm đất nước Ấn Độ có vô số lễ hội đủ loại. Một vài lễ hội như là Diwali, Holi, Raksha Bandhan, Id-ul-Zuha, Id-uh-Fitr và Giáng sinh được tổ chức ở tầm quốc gia còn các lễ hội khác là của các vùng, bang hoặc một bộ tộc nào đó. Những người theo đạo Hindu cũng đóng góp vao không khí lễ hội bằng các ngày đặc biệt của mỗi vị thần trong vô số thần linh của họ như kỷ niệm ngày sinh, ngày kết hôn và thậm chí là ngày vị thần chiên thắng một tên ác quỷ nào đó. Ví dụ, tại bang Bihar, Chatt Puja là một lễ hội phổ biến để dâng tặng thần Mặt trời được tổ chức một năm hai lần. Cũng có các lễ hội để đánh dấu vụ mùa và năm mới theo từng vùng khác nhau. Lễ hội ngày mùa của Onam là đặc trưng của bang miền nam Kerala, trong khi lễ hội mừng năm mới Ugadi của người Telugu dược tổ chức ở bang Karnataka láng giềng. Vì lịch Ấn Độ phụ thuộc vào chu kỳ mặt trăng và mặt trời nên các lễ hội không có các ngày cố định dù chúng thường rơi vào cùng một tháng hoặc cùng một mùa trong năm.

Diwali, lễ hội ánh sáng

Diwali (còn gọi là Deepavali) là lễ hội lớn nhất theo lịch Ấn Độ được tổ chức tưng bừng trên tất cả các vùng của đất nước nơi tín đồ đạo Hindu sinh sống. Đây cũng là một ngày quan trọng đối với cộng đồng tín đồ đạo Jaina và đạo Sikh.

Vào ngày này, người dân thắp sáng nhà cửa bằng những ngọn đèn bằng đất nung (diyas), đèn cầy, đèn điện và pháo hoa để diễn tả niềm vui và không khí lễ hội. Các ngày chuẩn bị lễ hội được đánh dấu bằng việc dọn sạch các dòng sông và trang hoàng các rangoli để chuẩn bị nhà cửa đón nữ thần Lakshmi. Kẹo mứt cũng được chuẩn bị (tự làm hoặc mua) và đem phân phát trong gia đình và bạn bè với không khí thân thiện, đầm ấm. Diwali cũng là dịp để mặc quần áo mới, đeo trang sức mới và trao quà cho nhau. 

Lễ hội này có nguồn gốc trong một số truyền thuyết, trong đó phổ biến nhất là câu chuyện về thần Rama trong thiên sử thi Ramayana của đạo Hindu. Theo một truyền thuyết, lễ hội Diwali là để kỷ niệm chiên thắng của Krishna trước vua quỷ Pragjyotishpur. Vua quỷ đã bắt cóc 16.000 con gái của các vị thần và ăn cắp bông tai của Aditi, mẹ của các vị thần. Chư thần bèn cầu cứu Krishna. Sau một trận đánh ác liệt, thần Krishna đã giết chết vua quỷ giải thoát các cô gái và lấy lại đôi bông tai. Krishna chiến thắng trở về nhà và được tắm bằng dầu thơm. Sự kiện này dẫn đến nghi thức tắm dầu thơm trong ngày lễ Diwali ở một số vùng của Ấn Độ.

Lễ hội này được cử hành liên tục trong năm ngày và thường được diễn ra vào tháng 10 hoặc 11. Ngày đầu tiên của lễ hội được gọi là Dhanteras. Các tín dồ Hindu tin rằng đó là ngày tốt để mua vàng, bạc hoặc vật dụng nào đó bằng kim loại cho nhà mình. Ngày thứ hai gọi là Narka Chaturdashi hoặc Choti Diwali và ngày thứ ba là ngày Diwali thực sự, một ngày trăng tròn mới và là ngày may mắn nhất của lễ hội. Đó là ngày của nữ thần Lakshmi Puja, các tín dồ Hindu cầu nguyện nữ thần Lakshmi, thắp sáng nhà cửa và bày biện để thể hiện sự giàu sang, thịnh vượng của mình. Tại một số bang như Bengal và Bihar, trong lễ hội Diwali người dân cầu nguyện nữ thần Kali chứ không phải là nữ thần Lakshmi. Một số người cũng đánh bạc trong ngày Diwali vì theo truyền thuyết Shiva-Parvati, bất cứ ai đánh bài vào ngày Diwali sẽ đều phát đạt cả năm. Ngày thứ tư của lễ hội là Padwa, còn gọi là Varshapratipada. Ngày này đánh dấu lễ đăng quang của vua Vikramaditya và cũng là sự khởi đầu một năm mới theo lịch Hindu, vì thế các tín đồ Hindu giáo coi đây là một ngày tốt để bắt đầu một việc mới. Ngày thứ năm gọi là Bhaiya Duj trong tiếng Hindi hoặc Bhau Beej trong cộng đồng nói tiếng Marathi, và nó được tổ chức để kỷ niệm mối quan hệ giữa anh em trai gái. 

LỄ HỘI DlWALI CÓ Ý NGHĨA NHƯ THẾ NÀO ĐỐI VỚI TÍN ĐỒ ĐẠO JAINA VÀ ĐẠO SIKH?

Diwali là một lễ trọng của đạo Sikh. Các tín       đồ đạo Sikh tổ chức lễ hội này vì hai lý do, một là để đánh dấu ngày vị guru thứ sáu của họ là Hargobind Singh được phóng thích vào năm 1619; hai là để đánh dấu ngày đặt viên đá đầu tiên cửa ngôi đền thờ linh thiêng của Sikh – Đền Vàng tại Amritsar vào năm 1588. Tín đồ đạo Jaina tổ chức lễ hội Diwali vì đó là ngày người lập nên dạo Jaina, Thế tổ Mahavỉra đạt đến độ moksha (tức là y thoát tục, thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử).

Lễ hội Dusselira

Được tổ chức theo nhiều cách khác nhau trên đất nước, Dussehra là một lễ hội trọng đại của đạo Hindu để kỷ niệm chiến thắng của cái thiện trước cái ác. Ngày này đánh dấu sự hủy diệt của Ravana, vua quỷ Lanka dưới tay Rama (một hóa thân của thần Vishnu). Theo thiên sử thi Ramayana, cuộc chiến chống lại Ravana kéo dài mười ngày và cuối cùng Rama đã hạ gục vua quỷ. Trong suốt chín ngày trước đó, Rama đã cầu nguyện nữ thần mẹ Durga để có được sức mạnh và thành công trong trận chiến với vua quỷ.

Lễ hội Dussehra rơi vào tháng Mười hàng năm vào lúc kết thúc chín ngày của lễ hội Navratri (hoặc Durga Puja tại Bengal). Trong suốt chín ngày lễ hội Navratri, câu chuyện về Rama và Ravana với tên gọi là Ram Leela được dàn dựng và diễn kịch trong nhiều tỉnh thành và làng mạc trên khắp đất nước Ấn Độ.

Trong ngày Dussehra, hình nộm nhồi bằng pháo hoa của Ravana cùng anh trai là Kumbhakaran và con trai là Meghnad được đốt lên vào lúc hoàng hôn lúc dân chúng tụ tập để ăn mừng chiến thắng của cái thiện trước cái ác. Tại Bengal, lễ hội này được tổ chức vào ngày Durga giết chết ác quỷ Mahishasur. Vào ngày này, một số nhà mang tất cả các loại vũ khí, công cụ, nhạc cụ, bút viết đặt trước bàn thờ thần linh để cúng vì chúng mang biểu tượng của các công cụ để đấu tranh chống bất công và điều xấu. Trong quân đội, công an và các tổ chức bán quân sự khác, tất cả xe cộ đều được lau rửa sạch sẽ và mọi người đều cầu nguyện. Cũng như các lễ hội Ấn Độ khác, đây cũng là ngày gia đình quây quần tụ họp và ăn uống tiệc tùng.

Tại Bengal, nơi Durga Puja là lễ hội trọng đại nhất của các tượng thần Durga có kích thước lớn (tức là các pandal) được dựng lên tạm thời ở những nơi công cộng. Trong suôt lễ hội, mọi người tụ tập và cùng nhau ca hát nhảy múa, ăn uống tiệc tùng. Tại Kolkata, thủ phủ của Bengal, hàng nghìn pandal được dựng lên, người dân sẽ đi đến hết pandal này đến pandal khác trong bầu không khí hội hè, hân hoan và tưng bừng. Vào ngày thứ mười của lễ hội – ngày Dussehra – các bức tượng Durga khổng lồ được mang đi diễu hành khắp đường phố và sau đó ngâm vào một hồ nước gần đó.

Holi, lễ hội sắc màu

Lễ hội Holi rơi vào trung tuần tháng ba. Đây là một lễ hội đặc trưng bởi các điệu múa và trò chơi đầy màu sắc, tưng bừng và vui vẻ khi mọi người tụ tập cùng nhau để ăn mừng mùa đông dài kết thúc và bắt đầu mùa xuân. Thời gian gần đây, lễ hội Holi diễn ra mang phong cách có phần hoang dã và huyên náo, người tham dự lễ hội ném bóng nước, dùng súng nước bắn nước màu, thậm chí dùng xô tạt nước nhau bên cạnh việc bôi bột màu vào nhau, theo truyền thống (gulal). Vào dịp này người ta cũng hay uông thandai (một loại nước uống làm từ sữa thông dụng) hoặc loại rượu bhang.

Có nhiều truyền thuyết xung quanh lễ hội Holi và nguồn gốc của nó. Một trong số nói về vương quốc của vị vua thần thoại Hiranyakashipu, em gái Holika và con trai Prahlad của ông. Tương truyền Holika bị lửa thiêu chết trong khi bảo vệ Prahlad khỏi cơn thịnh nộ của cha mình, người tự xưng là thần linh. Prahlad, một người sùng bái thần Vishnu vô hại trong lửa đỏ. Tên Holi xuất phát sau khi Holika và hình nộm của nàng được đốt lên trong đêm đốt lửa mừng vào đêm hôm trước của lễ hội ở một số vùng của Ấn Độ. Một truyền thuyết khác xoay quanh Shiva và Kama, thần Tình Yêu. Tương truyền rằng Shiva đã phải đốt cháy Kama để khuấy động sự thiền định của Kama, vì thế người ta đốt lửa vào đêm trước lễ hội Holi.

Ở một số thành phố như Vrindavan và Mathura của bang Uttar Pradesh, lễ hội Holi được kết hợp giữa thần Krishman và bạn của thần là Radha. Trong vùng đất sinh ra thần Krishman, lễ hội Holi được cử hành trong 16 ngày với các đám rước sặc sỡ cùng những bài hát và điệu múa dân gian. Các bài dân ca và điệu múa dân gian cũng là đặc trưng của lễ hội đầy màu sắc ở một số vùng nông thôn Rangapanchami thuộc bang Maharashtra, ở Jaisalmer, Rajasthan, Cung điện Mandir là địa điểm được ưa thích nhất để các điệu múa và bài hát dân gian giữa vô số bột màu.

Lễ hội Raksha Bandhan

Dược biết đến với tên gọi Rakhi, lễ hội của đạo Hindu này rơi vào ngày rằm tháng tám. Theo truyền thống, đây là lễ hội tưởng nhớ đến mối dây liên hệ giữa một người anh và một người em gái, trong đó người anh đảm bảo tình yêu thương và bảo vệ em gái mình. Không như các lễ hội khác của Ấn Độ, một nghi lễ đơn giản được cử hành để đánh dấu lễ hội Raksha Bandhan, mà nghĩa đen có nghĩa là ‘sợi dây bảo vệ’. Người em gái sẽ gắn một cái tikka, một chấm màu đỏ son, vào trán anh trai của mình và đọc một lời cầu nguyện nho nhỏ chúc cho sức khỏe và hạnh phúc của anh mình, sau đó cô buộc vào cô tay anh.      Rakhi có thể dưới nhiều hình thức, từ một sợi dây đơn giản đến một bó dây đầy màu sắc tỉ mỉ công phu được trang trí thêm bằng đá và các hình thù hấp dẫn. Cô gái hoàn thành nghi thức bằng cách mời anh mình ăn kẹo. Người anh hứa là sẽ yêu thương và bảo vệ em gái mình đồng thời trao cho cô gái một món quà, thường là tiền, như là bằng chứng cho lòng yêu thương của mình.

Ý nghĩa của lễ hội này được mở rộng hơn với mối quan hệ giữa hai người bạn xem nhau như anh em, hoặc thậm chí là giữa một lãnh đạo với thuộc cấp. Những người tu hành cũng buộc các rakhi với những thành viên trong giáo đoàn của họ, phụ nữ buộc rakhi vào tay các quân nhân để cầu chúc họ khi đánh trận và các thành viên của các hội nghị buộc rakhi vào tay lãnh đạo của họ, thậm chí là thủ tướng của Ấn Độ.

Lễ hội này cũng có nguồn gốc từ một truyền thuyết của đạo Hindu. Theo truyền thuyết này, Sachi, vợ của thần Mặt trời Indra, đã buộc một sợi dây quanh cổ tay chồng mình để chúc người thắng trận khi đối đầu với quỷ Vritra. Một truyền thuyết khác từ thiên sử thi Mahabharata xoay quanh câu chuyện về Draupadi, vợ của Pandavas và thần Krishna của đạo Hindu. Truyện kể rằng Draupadi đã xé chiếc sari bằng lụa của mình buộc vào cổ tay Krishna để ngăn chảy máu khi thần bị thương trong chiến trận. Krishna hứa sẽ đáp trả cho nàng. Nhiều năm sau đó, thần đã làm đúng lời hứa của mình khi Draupati sắp bị anh rể của mình là Duryadhana cởi y phục. Krishna đến giúp và đảm bảo rằng người khác không thể cởi chiếc sari của nàng ra được.

VIÊC TRAO RAKHI TRONG CÁC THÀNH VIÊN HOÀNG TỘC

Các văn bản lịch sử cho thấy vô số cảc ví dụ về việc trao rakhi trong các thành viên hoàng gia. Một ví dụ điển hình là vào thế kỷ XVI, hoàng hậu Karnawati trong lúc lo lắng về việc Bahadur Shah của Mewar sắp sửa xâm chiếm vương quốc Chittor của mình đã gửi một cái rakhi đến hoàng đế Humayun của Mughal. Ông đã chấp nhận coi bà là ‘em gái’ và ngay lập tức đến giải cứu bà.

Trích từ sách “5000 năm lịch sử và văn hóa Ấn Độ”

Nghiên cứu tôn giáo
Ta có thể ẩn mình trong vỏ hạt dẻ những vẫn là Thượng Đế của vũ trụ vô biên.
Share:
Nghiên cứu tôn giáo

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *