Hành trình tinh thầnTrích đoạn kinh sách

GHI CHÉP CUỐI ĐỜI CỦA KRISHNAMURTI (6): TỰ DO KHỎI MỌI SUY NGHĨ

Thứ ba, ngày 15 tháng 3 ngày 1983

Ở phía này của thung lũng, đặc biệt vào buổi sáng thanh bình, dễ thương này, thật yên lặng, không có âm thanh của xe cộ. Những quả đồi ở sau bạn và những hòn núi cao nhất trong vùng này trên 6000 feet. Ngôi nhà này được vây quanh bởi những vườn cam, những quả cam vàng bóng rực, và bầu trời trong xanh không một đám mây. Bạn có thể nghe được tiếng vo ve của những con ong giữa những bông hoa vào một buổi sáng yên tĩnh. Cây sồi già cỗi ở sau ngôi nhà có tuổi tác rất lớn; những cơn gió mạnh đã bẻ gãy nhiều cành khô. Nó đã sống sót sau nhiều trận bão, nhiều mùa hè cực nóng và những mùa đông giá buốt. Có thể nó muốn kể cho bạn nhiều điều nhưng sáng nay nó rất yên lặng, không một cơn gió nhẹ. Mọi thứ quanh bạn phủ xanh và những quả cam bóng loáng và đầy sức sống, có màu vàng và chói sáng, và hương thơm tỏa đầy không khí – hương thơm của hoa nhài.

Thung lũng này tách khỏi mọi ồn ào và náo nhiệt của xe cộ, của con người, của mọi sự việc xấu xa đang xảy ra trên thế giới. Những cây cam vừa bắt đầu nở những bông hoa non nớt và tinh khiết. Hương thơm của nó sẽ lan đầy thung lũng trong một hoặc hai tuần nữa và sẽ có tiếng vo ve của hàng ngàn con ong. Một buổi sáng an bình và khi ra khỏi tất cả sự vật này đã có sẵn cái thế giới ghê tởm, một thế giới mỗi lúc một trở nên nguy hiểm hơn, mỗi lúc một hư hỏng hơn, quá tối tăm khi tìm kiếm nguồn giải trí, thuộc tôn giáo và hình thức khác. Sự giả tạo của hiện hữu đang hưng thịnh. Tiền bạc dường như là giá trị lớn nhất trong cuộc sống, và theo cùng nó dĩ nhiên là quyền lực, địa vị và đau khổ của tất cả sự việc đó.

“Vào một buổi sáng đẹp như thế này tôi muốn bàn luận với ông về một đề tài khá buồn thảm, kinh hãi, một ý thức sợ hãi thâm nhập nhân loại và chính bản thân tôi. Tôi thực sự muốn hiểu không chỉ bằng trí năng hay bằng mô tả, tại sao, giống như rất nhiều người khác, tôi sợ hãi sự kết thúc của cuộc sống.”

Chúng ta giết chóc quá dễ dàng – nó được gọi là thể thao đổ máu, bắn chết chim chóc vì giải trí để khoe khoang tài nghệ của con người, rượt đuổi những con cáo, giết chết hàng triệu sinh vật của đại dương; chết chóc dường như ở khắp mọi nơi. Ngồi trên mái hiên yên tĩnh này, nhìn vào những quả cam vàng óng kia, rất là khó khăn – hay thực tế hơn có vẻ không phù hợp – khi bàn luận về sự việc nào đó gây quá nhiều kinh hãi. Con người xuyên suốt mọi thời đại đã không bao giờ thực sự giải quyết hay hiểu rõ sự việc được gọi là chết.

“Theo tự nhiên tôi đã tìm hiểu vô số những lý giải thuộc khoa học và tôn giáo, những niềm tin, và chúng giả thiết những sự thật; một số trong chúng hợp lý, an ủi, nhưng vẫn còn một thực tế là luôn luôn có sợ hãi cái không biết được.

Tôi đã bàn luận vấn đề này với một người bạn có vợ vừa mới qua đời. Ông ấy là một người khá cô độc và ông ấy có ý định không chỉ sống trong những kỷ niệm của ông ấy mà còn tìm ra cho ông ấy qua sự cầu hồn, những ông đồng bà cốt và tất cả công việc đó, liệu rằng người vợ ông ấy, người mà ông ấy thực sự yêu quý, đã vừa tan biến vào làn không khí mỏng manh, hay vẫn còn có một tiếp tục của bà ấy trong một kích thước khác, trong một thế giới khác thế giới này?”

Ông ấy nói, ‘Lạ lùng làm sao khi tôi phát hiện rằng tại một trong những buổi cầu hồn này bà đồng đã đề cập đến tên của tôi và nói rằng bà có một lời truyền lại từ người vợ của tôi. Và lời truyền đó là một câu chuyện bí mật nào đó chỉ được biết giữa vợ tôi và tôi. Dĩ nhiên bà đồng cốt có lẽ đã đọc được tư tưởng của tôi hoặc vợ tôi có lẽ còn tồn tại. Cái tư tưởng đó vẫn còn trong không gian, cái tư tưởng của điều bí mật đó giữa hai chúng tôi. Tôi đã từng hỏi nhiều người về những kinh nghiệm của họ. Tất cả những sự việc đó có vẻ rất mơ hồ và khá ngu xuẩn, gồm cả lời truyền từ vợ tôi nghe ra rất tầm thường, không có ý nghĩa sâu sắc lắm’. Tôi không muốn thảo luận với ông liệu rằng có một thực thể của một con người tiếp tục sau khi chết không. Đó không là điều quan tâm của tôi. Một số người nói rằng có một tiếp tục, những người khác lại nói rằng có sự hủy diệt hoàn toàn. Mâu thuẫn này – hủy diệt hoàn toàn, kết thúc toàn bộ của một con người hay tiếp tục của cá thể đó – tất cả đều ở trong văn chương, từ thời xa xưa đến ngày nay. Nhưng đối với tôi, tất cả sự việc này không có giá trị gì cả. Giá trị của nó vẫn còn trong lãnh vực của suy đoán, mê tín, niềm tin và khao khát để có an ủi, hy vọng. Tôi thực sự không quan tâm đến tất cả việc đó. Tôi thực sự có ý như thế. Ít nhất tôi cũng hoàn toàn chắc chắn về việc đó. Nhưng tôi muốn có một cuộc đối thoại với ông, nếu tôi được phép, về vấn đề cái gì là ý nghĩa của tất cả việc đó – toàn bộ sự việc của sống và chết này. Liệu tất cả việc đó là hoàn toàn vô nghĩa, mơ hồ, không có bất kỳ chiều sâu nào, không có bất kỳ tầm quan trọng nào cả? Hàng triệu người đã chết và hàng triệu người sẽ được sinh ra và tiếp tục và chết. Tôi là một người trong số họ. Tôi luôn luôn tự hỏi chính mình: ý nghĩa của sống và chết là gì? Quả đất này đẹp quá, tôi đã đi rất nhiều, nói chuyện với nhiều người được gọi là thông thái và có học, nhưng họ cũng phải chết.

Tôi đã đi từ rất xa đến đây vì thế có lẽ ông sẽ sẵn lòng dành thời gian và có đủ kiên nhẫn bình tâm để nói chuyện với tôi về đề tài này.”

‘Nghi ngờ là một điều quý báu. Nó tẩy sạch, tinh lọc cái trí. Chính là nghi ngờ, chính là sự kiện cái hạt giống ngờ vực ở trong người ta, giúp đỡ làm rõ ràng sự tìm hiểu của chúng ta. Không những phải nghi ngờ điều gì tất cả những người khác đã nói, gồm cả toàn bộ ý tưởng về sự tái sinh, và niềm tin lẫn giáo điều của Thiên chúa giáo về sự sống lại, nhưng cũng phải nghi ngờ điều chấp nhận của thế giới Á châu rằng có sự tiếp tục. Trong nghi ngờ, tra xét tất cả sự việc đó, có một tự do nào đó rất cần thiết cho sự tìm hiểu của chúng ta. Nếu người ta có thể gạt bỏ tất cả việc đó, thực sự, không chỉ bằng lời nói nhưng phủ nhận tất cả việc đó sâu thật sâu bên trong chính người ta, vậy thì người ta không còn ảo tưởng. Và rất cần thiết phải được tự do hoàn toàn khỏi mọi loại ảo tưởng – những ảo tưởng được áp đặt vào chúng ta và những ảo tưởng chúng ta tạo ra cho chính mình. Tất cả những ảo tưởng là những sự việc mà chúng ta chơi đùa, và nếu người ta nghiêm túc thì chẳng còn ảo tưởng nào cả, và cũng chẳng còn trung thành với tất cả sự việc này.

Vì thế sau khi đã gạt bỏ tất cả sự việc đó, không phải trong chốc lát nhưng thấy sự giả dối của tất cả sự việc đó, cái trí không còn bị vướng trong những lừa gạt mà con người đã sáng chế về chết, về chúa, về tất cả những nghi lễ mà tư tưởng đã tạo ra. Phải có tự do khỏi mọi quan điểm và đánh giá, vì chỉ sau đó con người mới có thể thận trọng, trung thực, từ tốn để tìm hiểu cặn kẽ ý nghĩa của sống và chết hàng ngày – hiện hữu và kết thúc của hiện hữu. Nếu người ta sẵn sàng cho việc này, hay nếu người ta sẵn lòng, hoặc thậm chí tốt đẹp hơn nếu người ta thực sự, quan tâm sâu sắc muốn tìm ra sự thật của vấn đề [sống và chết là một vấn đề rất phức tạp, một vấn đề đòi hỏi phải xem xét rất cẩn thận] chúng ta nên bắt đầu từ đâu? Với sống hay chết? Với đang sống hay với sự kết thúc của cái mà chúng ta gọi là đang sống?’

“Tôi đã trên năm mươi, và đã sống khá thái quá, liên tục mê đắm nhiều, nhiều thứ. Tôi nghĩ tôi muốn bắt đầu – tôi khá do dự, tôi khá ngờ vực về vấn đề nào và từ đâu tôi nên bắt đầu.”

Tôi nghĩ chúng ta nên bắt đầu bằng sự khởi đầu của hiện hữu, sự hiện hữu của con người, bằng sự hiện hữu của người ta như một con người.’

“Tôi được sinh ra trong một gia đình khá sung túc, được giáo dục và nuôi nấng cẩn thận. Tôi đã qua nhiều công việc kinh doanh và tôi có thừa tiền bạc; hiện giờ tôi là một người độc thân. Tôi đã lập gia đình, có hai người con, tất cả đều bị chết trong một tai nạn xe hơi. Và tôi không bao giờ lập gia đình nữa. Tôi nghĩ tôi nên bắt đầu từ thời niên thiếu của tôi. Từ khởi đầu, giống như mọi đứa trẻ khác trên thế giới này, nghèo khổ hay giàu có, có một tinh thần phát triển tốt, hoạt động tự cho mình là trung tâm. Thật lạ lùng, khi bạn nhìn lại nó, rằng là điều đó bắt đầu từ ngay thời niên thiếu, cái tiếp tục sở hữu của tôi như là J.Smith. Anh ấy trải qua những bậc học ở trường, phát triển, hung hăng, ngạo mạn, chán nản, sau đó vào cao đẳng và đại học. Và vì cha tôi đang kinh doanh thành đạt nên tôi làm việc trong công ty của ông ấy. Tôi đạt đến đỉnh cao, và vì có cái chết của vợ và con cái tôi, tôi bắt đầu sự tìm hiểu này. Như nó xảy ra với tất cả mọi người, nó là một cú choáng váng, một đau đớn – sự mất mát của ba người, những kỷ niệm gắn liền với họ. Và khi cú choáng váng của nó chấm dứt tôi bắt đầu tìm hiểu, đọc sách, hỏi han, đến nhiều vùng đất của thế giới, bàn luận về vấn đề này với một số những bậc tạm gọi là lãnh đạo tinh thần, các vị đạo sư. Tôi đã đọc sách báo nhiều nhưng tôi không bao giờ thỏa mãn. Vì thế tôi nghĩ chúng ta nên bắt đầu, nếu tôi được phép đề nghị, bằng tình trạng đang sống thực sự, đang xây dựng hàng ngày của cái trí bị trói chặt, bị nuôi dưỡng của tôi. Và tôi là cái đó. Ông thấy không, cuộc đời của tôi đã là sự việc đó. Cuộc đời của tôi không có gì ngoại lệ. Có thể tôi được đánh giá thuộc giai cấp trên trung lưu, và trong khoảng thời gian nào đó cuộc đời của tôi rất vui sướng, hứng khởi nhưng những lúc khác lại chán nản, sầu thảm và đơn điệu. Nhưng cái chết của người vợ và con cái tôi trong một chừng mực đã kéo tôi ra khỏi việc đó. Tôi đã bị trầm uất nhưng tôi muốn biết sự thật về tất cả sự việc đó, liệu rằng có một sự việc như là sự thật về sống và chết không.”

‘Cái tinh thần, cái bản ngã, cái bản thân, cái tôi, cái con người, làm thế nào có thể tập hợp cùng nhau? Làm thế nào cái vật này lại đang hiện hữu, mà từ đó nảy sinh khái niệm về cái cá thể, cái thuộc về “tôi”, tách biệt khỏi tất cả những sự vật còn lại? Làm thế nào cái xung động này lại được thúc đẩy làm việc – cái xung động này, ý thức của bản ngã này, cái tôi? Chúng ta sẽ sử dụng từ ngữ “cái tôi” để bao gồm con người, tên tuổi, hình dạng, những đặc điểm, cá tính. Cái tôi này được sinh ra bằng cách nào? Có phải cái tôi hiện hữu do bởi những đặc điểm nào đó được chuyển giao bởi cha mẹ? Có phải cái tôi chỉ là một chuỗi của những phản ứng? Có phải cái tôi chỉ là sự liên tục của hàng thế kỷ truyền thống? Có phải cái tôi được tập hợp bởi những hoàn cảnh, qua những biến cố, những sự việc đã xảy ra? Có phải cái tôi là kết quả của sự tiến hóa – tiến hóa là qui trình từ từ của thời gian, đang củng cố, đang trao sự quan trọng cho cái tôi? Hoặc là, như một số người khẳng định, đặc biệt là thế giới tôn giáo, có phải cái vỏ ngoài của cái tôi thực sự chứa đựng trong chính nó cái linh hồn theo quan niệm cổ xưa của người Ấn Độ giáo, của người Phật giáo? Có phải cái tôi hiện hữu qua xã hội do con người đã tạo ra, xã hội đó củng cố sức mạnh cho cái công thức của bạn tách rời khỏi phần còn lại của nhân loại? Tất cả những sự việc này đều có những sự thật nào đó trong chúng, những nhân tố nào đó, và tất cả những sự việc này cấu thành cái tôi. Và cái tôi đã được trao tặng sự quan trọng khủng khiếp trong thế giới này. Sự diễn tả của cái tôi trong thế giới dân chủ được gọi là tự do, và trong thế giới chuyên chế, cái tự do đó bị đàn áp, bị khước từ và bị trừng phạt. Vì thế có phải bạn nói rằng bản năng khởi đầu trong đứa trẻ do bởi sự thôi thúc để sở hữu? Sự việc này cũng tồn tại trong động vật, vì thế có lẽ chúng ta đã thừa hưởng từ động vật bản năng sở hữu này. Nơi nào có bất kỳ loại sở hữu nào phải có sự khởi đầu của cái tôi. Và từ bản năng này, phản ứng này, cái tôi dần dần củng cố sức mạnh, sinh lực, và trở nên được công nhận hoàn toàn. Sở hữu một ngôi nhà, sở hữu đất đai, sở hữu hiểu biết, sở hữu khả năng nào đó – tất cả sự việc này là chuyển động của cái tôi. Và chuyển động này cho cảm thấy của sự tách rời như một cá thể.

Bây giờ bạn có thể luận sâu hơn nữa vào chi tiết: có phải cái bạn, cái tôi tách rời khỏi phần còn lại của nhân loại? Có phải bạn, vì bạn có một cái tên riêng biệt, một cơ thể vật chất riêng biệt, những khuynh hướng nào đó khác biệt hẳn những khuynh hướng của một người khác, có lẽ một tài năng – có phải điều đó làm bạn trở thành một cá thể? Khắp thế giới ý tưởng mỗi người chúng ta tách rời khỏi một người khác, đó có là một sự thật? Hay toàn ý tưởng này có lẽ là ảo tưởng giống như chúng ta đã phân chia thế giới này thành những cộng đồng, những quốc gia riêng biệt, mà thật ra chỉ là một hình thức được tôn vinh của chủ nghĩa bộ lạc? Sự quan tâm này đến cái tôi và đến cái cộng đồng khác hẳn những cộng đồng còn lại, những cái tôi còn lại – có phải trong thực tế điều đó là thật sự? Dĩ nhiên bạn có lẽ nói nó là thật sự vì bạn là một người Mỹ, và những người khác là người Pháp, người Nga, người Ấn độ, người Trung Quốc và vân vân. Sự khác biệt về tôn giáo, văn hóa và ngôn ngữ này đã gây nên sự hủy hoại thảm khốc trong thế giới – những cuộc chiến tranh khủng khiếp, sự thiệt hại không kể xiết. Và dĩ nhiên cũng vậy, trong những khía cạnh nào đó có vẻ đẹp tuyệt vời trong nó, trong diễn tả của những tài năng nào đó, như một họa sĩ, như một nhạc sĩ, như một khoa học gia và vân vân. Có phải bạn sẽ coi bản thân bạn như một cá thể tách biệt có một bộ não tách biệt mà là bộ não của bạn và không phải bộ não của bất kỳ người nào khác? Nó là suy nghĩ của bạn, và suy nghĩ của bạn được tin là khác biệt với suy nghĩ của người khác. Nhưng có phải suy nghĩ là cá thể? Hay là chỉ có suy nghĩ, đựợc chia sẻ bởi tất cả nhân loại, dù rằng bạn là người có tài năng khoa học nhiều nhất hay là người dốt nát, sơ khai nhất?

Tất cả những câu hỏi này và nhiều hơn nữa nảy sinh khi chúng ta đang suy xét về chết của một con người. Vì vậy liệu rằng bạn, đang nhìn tất cả sự việc này – những phản ứng, tên tuổi, hình dạng, ham muốn sở hữu, thôi thúc được tách rời khỏi một người khác, được duy trì và trợ sức bởi xã hội và bởi tôn giáo – liệu rằng bạn trong khi tìm hiểu tất cả sự việc này một cách hợp lý, sáng suốt, có lý luận, có còn công nhận chính bản thân bạn như một cá thể nữa không? Đây là một câu hỏi cực kỳ quan trọng trong phạm vi tìm hiểu ý nghĩa của chết.’

“Tôi hiểu được điều gì ông đang cố gắng diễn tả. Tôi có được một trực nhận, một hiểu rõ, rằng chừng nào tôi còn nghĩ tôi là một cá thể, suy nghĩ của tôi tách biệt khỏi suy nghĩ của những người khác – lo âu của tôi, đau khổ của tôi tách biệt khỏi phần còn lại của nhân loại. Tôi có một cảm thấy – xin vui lòng sửa lại cho tôi – rằng tôi đã giảm thiểu một sự sống mênh mông phức tạp thuộc phần còn lại của nhân loại thành một sự việc rất nhỏ nhoi tầm thường. Có phải ông đang nói rằng trong thực tế tôi không là một cá thể? Suy nghĩ của tôi không thuộc về của tôi? Và bộ não của tôi không là của tôi, tách biệt khỏi những người khác? Có phải đây là điều gì ông đang ngụ ý? Có phải đây là điều gì ông đang khẳng định? Có phải đây là kết luận của ông?”

‘Nếu người ta được phép vạch rõ, từ ngữ “kết luận” không chính xác lắm. Kết luận có nghĩa là khép lại, ngưng hoạt động – kết thúc một cuộc bàn cãi, ký kết một hiệp ước hòa bình sau một cuộc chiến tranh. Chúng ta không đang kết thúc bất kỳ điều gì; chúng ta chỉ đang vạch rõ, vì chúng ta phải ra khỏi những kết luận, ra khỏi sự kết thúc và vân vân. Một khẳng định như thế bị giới hạn, mang lại nông cạn cho sự tìm hiểu của chúng ta. Nhưng sự thật, sự thật đặt nền tảng cho lý luận và nhận xét, là rằng suy nghĩ của bạn và suy nghĩ của một người khác đều giống nhau. Diễn tả về suy nghĩ của các bạn có thể khác nhau; bạn có lẽ diễn tả một sự việc nào đó theo một cách nếu bạn là một họa sĩ, và một người khác, không là một họa sĩ, có lẽ diễn tả nó theo một cách khác. Bạn nhận xét, đánh giá, tùy theo sự diễn tả, và lúc đó sự diễn tả phân chia bạn thành một họa sĩ và một cầu thủ bóng đá. Nhưng bạn, như một họa sĩ, và anh ấy, như một cầu thủ bóng đá, suy nghĩ. Cầu thủ bóng đá và người họa sĩ chịu đựng đau khổ, băn khoăn, có nhiều đau thương, thất vọng, sợ hãi; một người tin chúa và người khác không tin chúa, một người có sự trung thành và người khác không có sự trung thành, nhưng điều này thông thường đối với tất cả mọi con người, dù rằng mỗi người có lẽ nghĩ rằng anh ấy khác biệt. Bạn có lẽ nghĩ rằng đau khổ của tôi hoàn toàn khác hẳn đau khổ của người khác, rằng cô độc của tôi, tuyệt vọng của tôi, hoàn toàn trái ngược người khác. Truyền thống của chúng ta là như thế, đang bị điều kiện của chúng ta là như thế, chúng ta được giáo dục như thế– tôi là một người Ả rập, bạn là một người Do thái, và vân vân. Và từ sự phân chia này nảy sinh không chỉ cá thể tách biệt mà còn cả sự khác nhau về chủng tộc cùng chung cộng đồng. Cá thể đang đồng hóa anh ấy với một cộng đồng, với một quốc gia, với một chủng tộc, với một tôn giáo luôn luôn mang lại xung đột giữa những con người. Đó là một qui luật tự nhiên. Nhưng chúng ta chỉ quan tâm đến những kết quả, không quan tâm đến những nguyên nhân của chiến tranh, những nguyên nhân của sự phân chia này.

Vì thế chúng ta chỉ đang vạch rõ, không khẳng định, không kết luận rằng bạn, thưa bạn, là phần còn lại của nhân loại, theo tâm lý, sâu thẳm. Những phản ứng của bạn được chia sẻ bởi tất cả con người. Bộ não của bạn không là của bạn, nó đã tiến hóa qua nhiều thế kỷ của thời gian. Bạn có lẽ bị điều kiện như một người Thiên chúa giáo, tin tưởng vào những giáo điều, những nghi lễ khác nhau; người khác có chúa riêng của anh ấy, những nghi lễ riêng của anh ấy, nhưng tất cả sự việc này đều được xếp đặt vào bởi tư tưởng. Vì thế chúng ta đang đặt nghi vấn thật sâu để tìm hiểu liệu rằng thực sự có một cá thể không. Chúng ta là toàn thể nhân loại; chúng ta là phần còn lại của con người. Đây không là một câu phát biểu hoang tưởng, lãng mạn, và nó rất quan trọng, cần thiết, khi chúng ta sắp sửa bàn luận cùng nhau về ý nghĩa của chết.
Bạn nói gì về tất cả sự việc này, thưa bạn ?’

“Tôi phải nói rằng tôi quá rối ren bởi tất cả những câu hỏi này. Tôi không chắc chắn rằng tại sao tôi luôn luôn xem bản thân tôi như là một cá thể tách biệt khỏi ông hay một người nào đó. Điều gì ông nói có vẻ là sự thật nhưng tôi phải suy nghĩ kỹ càng nó, tôi phải có một chút ít thời gian để tiếp thu tất cả những sự việc mà ông đã nói từ trước đến nay.”

‘Thời gian là kẻ thù của trực nhận. Nếu bạn dự tính suy nghĩ kỹ càng điều gì chúng ta đã bàn luận từ trước đến nay, tranh luận với chính bạn, cãi cọ điều gì đã được nói, phân tích điều gì chúng ta đã nói chuyện cùng nhau, nó sẽ phải mất thời gian. Và thời gian là một nhân tố quá lạ kỳ trong trực nhận của cái đó mà là sự thật. Dẫu vậy, chúng ta sẽ rời bỏ việc đó trong chốc lát nhé?’

Ông ấy quay trở lại sau vài ngày và ông ấy có vẻ yên tĩnh hơn và khá quan tâm. Sáng hôm đó có nhiều mây và có thể sắp sửa có mưa. Trong vùng đất này của thế giới chúng cần mưa nhiều thêm nữa vì ra khỏi những quả đồi là một sa mạc bao la. Vì là sa mạc nên ở đây thời tiết rất lạnh vào ban đêm.

“Tôi quay trở lại sau hai ngày yên lặng suy nghĩ. Tôi có một ngôi nhà gần biển, tôi sống một mình. Nó là một trong những ngôi nhà nhỏ ở vùng biển và bạn có ngay trước mặt là bãi biển và biển Thái bình dương xanh lơ, và bạn có thể dạo bộ hàng dặm trên bãi biển. Tôi thường đi dạo rất lâu vào sáng sớm hoặc chiều tối. Sau khi gặp ông ngày hôm đó tôi đã dạo bộ dọc theo bãi biển, có thể khoảng năm dặm hay nhiều hơn, và tôi quyết định quay trở lại gặp ông. Thoạt đầu tinh thần tôi bị bấn loạn nhiều lắm. Tôi hoàn toàn không hiểu được điều gì ông đang nói, điều gì ông đang vạch rõ cho tôi. Mặc dù tôi là người khá hoài nghi về những vấn đề này, tôi đã cho phép điều gì ông đang nói choán đầy tâm trí tôi. Điều đó không có nghĩa rằng ở tận sâu bên trong tôi đang chấp nhận hay phủ nhận nó, nhưng nó kích thích óc tò mò của tôi, và tôi có mục đích khi dùng từ ngữ ‘cho phép’ – cho phép nó đi vào cái trí của tôi. Và sau một chút cân nhắc tôi leo lên xe hơi lái dọc theo bờ biển và sau đó vòng vào đất liền rồi đến đây. Đây là một thung lũng quá đẹp. Tôi rất sung sướng khi tìm được ông ở đây. Vì thế liệu rằng chúng ta có thể tiếp tục điều gì chúng ta đang bàn luận ngày hôm đó không?

Nếu tôi hiểu nó rõ ràng, ông đang chỉ ra rằng cái truyền thống đó, cái suy nghĩ bị điều kiện lâu dài đó, có thể tạo ra một nhận thức cố định đã định vị, một nhận thức mà người ta sẵn sàng chấp nhận, có lẽ không cần nhiều tư duy – chấp nhận ý tưởng rằng chúng ta là những cá thể riêng biệt; và khi tôi đã suy nghĩ nhiều hơn về nó – tôi đang sử dụng từ ngữ ‘đã suy nghĩ’ trong ý nghĩa thông thường của nó, đang nghĩ, đang biện minh, đang nghi vấn, đang bàn cãi – nó như thể tôi đang có một cuộc thảo luận với chính mình, một cuộc đối thoại rất lâu, và tôi nghĩ rằng tôi thực sự nắm bắt được điều gì bao hàm trong đó. Tôi hiểu được điều gì chúng ta đã gây ra cho thế giới diệu kỳ mà chúng ta đang sống trong đó. Tôi hiểu được toàn bộ chuỗi diễn tiến của lịch sử. Và sau những cân nhắc đắn đo tới lui của tư tưởng tôi thực sự hiểu được chiều sâu và sự thật của điều gì ông đã nói. Vì thế nếu ông có thời gian tôi muốn thảo luận sâu thêm nữa vào tất cả sự việc này. Tôi thật lòng đến đây để tìm ra, như ông biết, về chết, nhưng tôi thấy sự quan trọng của việc bắt đầu hiểu rõ về chính bản thân của một con người, và qua cánh cửa của cái tôi – nếu người ta có thể dùng từ ngữ đó – tìm đến được nghi vấn của chết là gì.”

‘Như chúng ta đã nói vào một ngày nào đó, chúng ta chia sẻ, tất cả nhân loại chia sẻ, ánh sáng mặt trời [ông đã không nói điều này]; ánh mặt trời đó không là của bạn hay của tôi. Nó là một năng lượng cho sự sống mà tất cả chúng ta cùng chia sẻ. Vẻ đẹp của một mặt trời hoàng hôn, nếu bạn đang nhìn ngắm nó thật nhạy cảm, được chia sẻ bởi tất cả con người. Nó không là mặt trời của bạn ở phía tây, phía đông, phía bắc hay phía nam; chính mặt trời hoàng hôn là quan trọng. Và ý thức của chúng ta, trong đó gồm cả những hành động và những phản ứng của chúng ta, những khuôn mẫu và những ý niệm lẫn những ý tưởng của chúng ta, những cơ cấu của niềm tin, những học thuyết, những sợ hãi, những vui thú, sự trung thành, thờ phụng một điều gì đó mà chúng ta đã chiếu rọi, những sầu thảm, những đau buồn và khổ sở của chúng ta – mọi sự việc này đều được chia sẻ bởi tất cả con người. Khi chúng ta đau khổ chúng ta đã biến nó thành một sự việc cá thể. Chúng ta loại ra tất cả đau khổ của nhân loại. Giống như vui thú; chúng ta xử lý vui thú như một vật riêng tư, vui thú của chúng ta, sự hứng khởi của nó và vân vân. Chúng ta quên rằng con người – dĩ nhiên gồm cả phụ nữ, mà chúng ta không cần lặp lại – rằng con người đã bị thời gian gây đau khổ không kể xiết. Và đau khổ đó là nền tảng mà tất cả chúng ta đều bị điều kiện. Nó được chia sẻ bởi tất cả nhân loại.

Vì thế ý thức của chúng ta thực sự không là ý thức của bạn hay ý thức của tôi; nó là ý thức của con người, được tiến hóa, được phát triển, được tích lũy qua nhiều, nhiều thế kỷ. Trong ý thức đó là lòng trung thành, thần thánh, tất cả những nghi lễ mà con người đã sáng chế. Nó thực sự là một hoạt động của tư tưởng; chính tư tưởng đã tạo ra cái chứa đựng – cách cư xử, hành động, văn hóa, khát vọng; toàn thể hoạt động của con người là hoạt động của tư tưởng. Và ý thức này là bản ngã, là “cái tôi lệ thuộc”, cái tôi làm chủ, cái bản thân, cái cá tính nhân cách và vân vân. Tôi nghĩ rằng rất cần thiết phải hiểu rõ sự việc này thấu đáo, không chỉ qua bàn cãi, lý luận nhưng sâu thẳm, giống như máu ở trong tất cả chúng ta, là thành phần của chúng ta, là bản thể, qui trình tự nhiên của tất cả con người. Khi người ta nhận ra sự việc này trách nhiệm của chúng ta trở nên cực kỳ quan trọng. Chúng ta phải chịu trách nhiệm cho mọi sự việc đang xảy ra trong thế giới chừng nào cái chứa đựng trong ý thức của chúng ta còn tiếp tục. Chừng nào sự sợ hãi, những dân tộc, sự thôi thúc để thành công, bạn biết toàn bộ sự việc đó – chừng nào cái chứa đựng đó còn tồn tại chúng ta còn là thành phần của nhân loại, thành phần của chuyển động nhân loại đó.

Đây là điều quan trọng cần phải hiểu rõ tường tận. Điều đó như thế này: cái tôi được tập hợp bởi tư tưởng. Tư tưởng không là, như chúng ta đã nói, tư tưởng của bạn hay tư tưởng của tôi; suy nghĩ không là suy nghĩ cá thể. Suy nghĩ được chia sẻ bởi tất cả nhân loại. Và khi người ta thực sự hiểu thấu đáo ý nghĩa và sự quan trọng của việc này, sau đó tôi nghĩ chúng ta có thể thấy được bản chất của chết là gì.

Là một đứa trẻ đúng là bạn đã trôi theo một dòng suối nhỏ chảy ùng ục dọc một thung lũng bé tí và chật hẹp, những dòng nước chảy mỗi lúc một nhanh hơn, và quăng một cái gì đó, như là một que củi, vào dòng suối và trôi theo nó, xuống một con dốc, leo lên một gò đất nhỏ, xuyên qua một khe đá nứt – trôi theo nó cho đến khi nó đi qua một thác nước và biến mất. Biến mất này là cuộc sống của chúng ta.

Chết có nghĩa là gì? Chính cái từ ngữ, cái cảm thấy kinh hãi về chết là gì? Chúng ta có vẻ không bao giờ chấp nhận nó.’

Krishnamurti

Ông Không dịch

Nghiên cứu tôn giáo
Ta có thể ẩn mình trong vỏ hạt dẻ những vẫn là Thượng Đế của vũ trụ vô biên.
Share:
Nghiên cứu tôn giáo

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *