Hành trình tinh thầnTrích đoạn kinh sách

GHI CHÉP CUỐI ĐỜI CỦA KRISHNAMURTI (9) : Con người luôn cố tẩu thoát khỏi chính mình

Thứ sáu, ngày 18 tháng 3 năm 1983.

Tại khu cho chim ăn có hơn một tá chim đang kêu ríu rít, mổ những hạt ngũ cốctranh giànhđánh nhau, và khi một con chim lớn bay đến tất cả những con chim nhỏ vẫy cánh bay tứ tung. Khi con chim lớn bay đi rồi tất cả bọn chúng quay trở lại, líu lo, cãi cọ, ríu rít, tạo ra khá nhiều ồn ào. Lúc này một con mèo đi ngang qua và có sự náo động, những tiếng rít và thật nhiều lộn xộn. Con mèo bị đuổi đi – đó là một trong những con mèo hoang, không phải một con mèo nuôi; có nhiều mèo hoang quanh đây thuộc mọi kích cỡ, hình thể và màu sắc khác nhau. Tại khu cho ăn suốt ngày đều có chim chóc, những con nhỏ và những con lớn, và rồi thì một con chim giẻ cùi la mắng mọi sinh vật, toàn bộ vũ trụ, và đuổi những con chim khác đi – hay đúng hơn chúng bay đi khi nó đến. Chúng rất cảnh giác những con mèo. Và khi chiều tối đến gần mọi chim chóc đều đi hết để lại tĩnh lặng, yên ổnthanh bình. Những con mèo đến và đi, nhưng không còn những con chim. 

Sáng hôm đó những đám mây đầy ánh sáng và trong không khí có sự hứa hẹn của nhiều cơn mưa hơn nữa. Trong vài tuần qua đã có mưa liên tục. Có một cái hồ nhân tạo và mực nước dâng lên ngay mép bờ. Tất cả những chiếc lá xanh, những lùm bụi và những cây cao đang chờ đợi mặt trời, không rực rỡlắm như mặt trời ở California; nó đã không ló dạng trong nhiều ngày rồi.

 Người ta thắc mắc không hiểu tương lai của nhân loại sẽ ra sao, tương lai của các em bé kia mà bạn trông thấy đang la hét, đang nô đùa – những khuôn mặt rất dễ thươngthanh thoát và hạnh phúc như thế – tương lai của các em ra sao? Tương lai là sự việc gì chúng ta là lúc này. Điều này đã được lịch sửchứng minh trong nhiều ngàn năm – sống và chết, và mọi công việc nhọc nhằn của cuộc sống chúng taChúng ta có vẻ chẳng lưu tâm gì đến tương lai cả. Chúng ta xem thấy trên truyền hình những giải trí vô tận từ sáng đến khuya, ngoại trừ một hay hai kênh, nhưng chúng quá vắn tắt và không nghiêm túc lắm. Trẻ em được giải trí. Tất cả những kênh thương mại đều duy trì cảm giác rằng bạn đang được giải trí. Và việc này hầu như đang xảy ra khắp mọi nơi trên thế giới. Tương lai của các em bé này sẽ ra sao? Có giải trí và thể thao – ba mươi, bốn mươi ngàn người đang xem, đang la hét khan cả cổ họng, để cổ vũ một ít người trong một sân vận động. Và bạn cũng đi xem một buổi lễ nào đó được trình diễn trong một thánh đường lớn, một nghi thức tôn giáo nào đó, và việc đó cũng là một hình thức giải trí, chỉ có bạn gọi nó là thiêng liêngtôn giáo, nhưng nó vẫn là một giải trí – một trải nghiệm lãng mạn đầy cảm tính – một cảm xúc của sự cuồng tínQuan sát tất cả sự việc này trong mọi vùng đất khác nhau của thế giớiquan sát cái trí bị bận rộn bởi vui chơigiải trí, thể thao, người ta chắc chắn phải hỏi, nếu người ta trong chừng mực nào đó có quan tâm đến: tương lai là gì? Chắc chắn giống hệt trong những hình thức khác? Muôn vẻ vui chơi giải trí? 

Vì thế bạn phải suy xét kỹ, nếu bạn hoàn toàn ý thức được chuyện gì đang xảy ra cho bạn, những thế giới của giải trí và thể thao đang thu hút cái trí của bạn, đang định hình cuộc sống của bạn như thế nào? Tất cả việc này đang dẫn tới đâu? Hay có lẽ bạn chẳng quan tâm gì cả? Bạn có thể không quan tâmđến ngày mai. Có thể bạn không thèm suy nghĩ về nó, hoặc là, nếu có, bạn có lẽ nói rằng nó quá phức tạp, quá kinh hãi, quá nguy hiểm khi nghĩ về những năm sắp đến – không phải về tuổi già riêng của bạn nhưng về số mạng, nếu chúng ta có thể dùng từ ngữ đó, kết quả của cách sống hiện nay của chúng ta, bị ngập đầy mọi loại theo đuổi và cảm giác trữ tình, xúc cảm lẫn lãng mạn và toàn thế giới của vui chơigiải trí đang tác động vào cái trí của bạn. Nếu bạn hoàn toàn ý thức được tất cả sự việc này, tương lai của nhân loại là gì? 

Như chúng ta đã nói lúc trước, tương lai là cái gì bạn là lúc này. Nếu không có thay đổi – không phải những sửa đổi trên bề mặt, những điều chỉnh hời hợt để phù hợp đến bất kỳ khuôn mẫu nào, thuộc chính trị, thuộc tôn giáo hay xã hội, nhưng sự thay đổi sâu sắc hơn, đòi hỏi chú ý của bạn, trân trọngcủa bạn, thương yêu của bạn – nếu không có một thay đổi cơ bản, tương lai là điều gì mà bạn đang làm mỗi ngày của cuộc sống chúng ta trong hiện tại. Thay đổi là một từ ngữ khá khó khăn. Thay đổi đến cái gì? Thay đổi đến một khuôn mẫu khác? Đến một khái niệm khác? Đến một cơ cấu tôn giáo hoặc chính trị nào khác? Thay đổi từ sự việc này qua sự việc khác? Điều đó vẫn còn ở trong lãnh vực của tư tưởng, hay ở trong lãnh vực của “cái gì là”. Thay đổi đến cái bị chiếu rọi bởi tư tưởng, bị lập thành công thứcbởi tư tưởng, bị khẳng định theo vật chất

Vì thế người ta phải tìm hiểu cẩn thận từ ngữ thay đổi này. Liệu rằng có một thay đổi nếu có một động cơ hay không? Liệu rằng có một thay đổi nếu có một phương hướng riêng, một đích đến riêng, một kết luận có vẻ khôn ngoan, hợp lý? Hay có lẽ một cụm từ đẹp đẽ hơn “kết thúc của cái gì là”. Kết thúc, không phải chuyển động của “cái gì là” đến “cái gì nên là”. Điều đó không là thay đổi. Nhưng từ ngữ kết thúctừ ngữ ngưng lại, cái từ – cái từ ngữ đúng là gì đây? – Tôi nghĩ từ ngữ kết thúc là một từ ngữ chấp nhận được vì vậy chúng ta hãy dùng từ ngữ đó. Kết thúc. Nhưng nếu kết thúc có một động cơ, một mục đích, là một vấn đề của sự quyết định, lúc đó nó chỉ là một thay đổi từ sự việc này qua một sự việc khác. Từ ngữ quyết định ngụ ý hành động của ý chí. “Tôi sẽ làm việc này”; “tôi sẽ không làm việc kia”. Khi ham muốn chen vào động thái kết thúcham muốn đó trở thành nguyên nhân của kết thúc. Nơi nào có một nguyên nhân nơi đó có một động cơ và vì thế không có kết thúc thực sự . 

Thế kỷ hai mươi đã có quá nhiều thay đổi được tạo ra bởi hai cuộc chiến tranh khảm khốc, và chủ nghĩa duy vật biện chứng, và chủ nghĩa hoài nghi những tín điều, những hoạt động, những nghi lễ tôn giáo và vân vân, ngoại trừ thế giới công nghệ đã tạo nên rất nhiều thay đổi, và sẽ có nhiều thay đổi thêm nữa khi máy vi tính được phát triển hoàn toàn – bạn chỉ mới ở điểm xuất phát của nó. Lúc mà máy vi tính thâu tóm quyền hành lãnh đạo, điều gì sẽ xảy ra cho những cái trí của con người chúng ta? Đó là một vấn đề khác hẳn mà chúng ta sẽ bàn đến khi có dịp. 

Khi công nghệ giải trí cai quản, như nó đang từ từ tác động lúc này, khi những người trẻ tuổi, những sinh viên học sinh, trẻ em, liên tục bị xúi giục và kích động đến vui thú, đến thị hiếu sở thích, đến khoái lạc giác quan, những từ ngữ kềm hãm và mộc mạc không còn được nhắc đến, thậm chí chẳng khi nào thèm nghĩ đến. Sự khổ hạnh của những thầy tu, những khất sĩ, những người khước từ thế giới, khoác vào thân thể họ một bộ đồng phục nào đó hay chỉ một mảnh vải – khước từ thế giới vật chất này chắc chắn không là mộc mạc. Có thể bạn sẽ không thèm lắng nghe điều này, lắng nghe những hàm ý của mộc mạc là gì. Khi bạn được nuôi nấng từ niên thiếu để giải khuây hoặc lẩn tránh khỏi chính bạn nhờ vào giải trítôn giáo hay hình thức khác, và khi hầu hết những nhà tâm lý học đều nói rằng bạn phải bộc lộ mọi thứ bạn cảm thấy và rằng mọi hình thức kềm hãm hay chế ngự đều là nguyên nhân gây tổn hại, dẫn đến vô số dạng loạn thần kinhtự nhiên bạn lún sâu mỗi lúc lại nhiều thêm vào thế giới của thể thao, vui chơigiải trí, tất cả giúp bạn tẩu thoát khỏi chính bạn, khỏi bạn là gì. 

Hiểu rõ bản chất của bạn là gì, không có mọi xuyên tạc, không có mọi thành kiến, không có mọi phản ứng đến những điều bạn khám phá về bạn là gì, là khởi đầu của mộc mạc. Quan sátý thức, về mỗi một tư tưởng, mỗi một cảm giác, không kềm hãm nó, không kiểm soát nó, nhưng quan sát nó, giống như quan sát một con chim đang bay, không có những thành kiến và xuyên tạc riêng của bạn – quan sát đó tạo ra một tỉnh thức lạ thường của mộc mạc vượt khỏi mọi kềm hãm, mọi đối xử ngu xuẩn với bản thânvà mọi ý tưởng tự tu dưỡng, tự thành tựu này. Tất cả sự việc đó khá trẻ con.

Trong quan sát này có được tự do vô hạn và trong tự do đó có cảm thấy cao quý của mộc mạc. Nhưng nếu bạn nói tất cả sự việc này cho một nhóm sinh viên học sinh hay trẻ em ngày nay, chúng có thể chán nản nhìn ra cửa sổ vì thế giới này xúi giục việc theo đuổi vui thú riêng của nó. 

Một con sóc lớn màu nâu vàng tuột xuống từ một cái cây và chạy thẳng đến khu cho ăn, nhấm nháp một ít hạt, ngồi ngay trên đống hạt đó, nhìn quanh bằng đôi mắt to tròn, đuôi vểnh lên, uốn cong, một con vật tuyệt vời. Nó ngồi đó trong chốc lát hay như thế, leo xuống, men theo một ít tảng đá và sau đó phóng vụt đến cái cây rồi leo lên, và biến mất.

 Có vẻ rằng con người luôn luôn tẩu thoát khỏi chính anh ấy, khỏi anh ấy là gì, khỏi anh ấy đang đi đâu, khỏi tất cả việc này hàm ý gì – vũ trụ, cuộc sống hàng ngày của chúng ta, đang chết và đang khởi đầu. Lạ lùng khi chúng ta không bao giờ nhận ra rằng dù chúng ta có thể tẩu thoát khỏi chính mình nhiều bao nhiêu chăng nữa, dù chúng ta lang thang đi khỏi có ý thứccố ý hay vô tình, nhỏ nhiệm nhiều bao nhiêu chăng nữa, sự xung đột, sự vui thú, sự đau khổ, sự sợ hãi và vân vân luôn luôn ở đó. Chúng thống trị ở mức độ cơ bản nhất. Bạn có lẽ cố gắng đè nén chúng, bạn có lẽ cố gắng gạt chúng đi một cách có dụng ý bằng một động thái của ý chí nhưng chúng lộ mặt lại. Và vui thú là một trong những nhân tố thống trịnhất; nó cũng kèm theo cùng những xung đột, cùng đau thương, cùng nhàm chán. Chán ngấy vui thú và phiền muộn là thành phần của hỗn loạn này trong cuộc sống chúng ta. Bạn không thể tẩu thoát nó, người bạn của tôi. Bạn không thể tẩu thoát khỏi sự hỗn loạn không đáy thăm thẳm này nếu bạn không thật lòng suy nghĩ về nó, không những suy nghĩ mà còn phải thấy bằng chú ý cẩn thậnquan sát siêng năng, toàn bộ chuyển động tư tưởng và cái tôi. Bạn có lẽ nói rằng tất cả việc này quá mệt mỏi, có lẽ không cần thiết. Nhưng nếu bạn không chú ý việc này, không chú ý thật cẩn thận, tương lai không những sẽ hủy hoại nhiều hơn, không thể chịu đựng nổi nhiều hơn mà còn không chút ý nghĩa gì cả. Tất cả việc này không là một quan điểm gây phiền muộn và làm nản lòng, nó thực sự là như vậy. Bạn là gì lúc này là bạn sẽ là gì trong những ngày sắp đến. Bạn không thể lẩn tránh nó. Nó rõ ràng như mặt trờimọc và lặn. Đây là sự chia sẻ của tất cả mọi người, của tất cả nhân loại, nếu tất cả chúng ta không thay đổi, mỗi người chúng ta, không thay đổi đến một sự việc gì đó mà không còn bị chiếu rọi bởi tư tưởng
 

Krishnamurti

Ông Không dịch

 

Nghiên cứu tôn giáo
Ta có thể ẩn mình trong vỏ hạt dẻ những vẫn là Thượng Đế của vũ trụ vô biên.
Share:
Nghiên cứu tôn giáo

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *