Hành trình tinh thầnTrích đoạn kinh sách

Lão Tử Đạo Đức Kinh (6): Qui căn, thuần phong, tục bạc

Chương16

 

Phiêm âm:

 

Trí hư cực , thủ tĩnh đốc .

Vạn vật tịnh tác , ngô dĩ quan phục .  Phù vật vân vân , các phục quy kì căn . 

Quy căn viết tĩnh , tĩnh viết phục mệnh .  Phục mệnh viết thường ,

Tri thường viết minh . bất tri thường , vọng tác , hung . 

Tri thường dung , dung nãi công , công nãi toàn , toàn nãi thiên ,thiên nãi đạo , đạo nãi cửu , một thân bất đãi .

 

 Dịch nghĩa:

 

Hết sức giữ được cực hư, cực tĩnh xem vạn vật sinh trưởng ta thấy được qui luật phản phục [vạn vật từ vô mà sinh ra rồi trở về vô].

Vạn vật phồn thịnh đều trở về căn nguyên của chúng [tức đạo].  Trở về căn nguyên thì tĩnh, [tĩnh là bản tính của mọi vật, cho nên] trở về căn nguyên gọi là “trở về mệnh”.  Trở về mệnh là luật bất biến (thường) của vật. 

Biết luật bất biến thì sáng suốt, không biết luật bất biến thì vọng động mà gây hoạ.

Biết luật bất biến thì bao dung, bao dung thì công bình [vô tư] công bình thì bao khắp, bao khắp thì phù hợp với tự nhiên, phù hợp với tự nhiên thì phù hợp với đạo, hợp với đạo thì vĩnh cửu, suốt đời không nguy.

 

Lời bàn:

 

Trong đoạn cuối, “công nãi toàn”, có bản chép là “công nãi vương 王” (Chinapage.com), và có người dịch là “vua”; lại có người hiểu chữ “toàn” ở đó là hoàn toàn.

Ý nghĩa chương ngày rất rõ: chúng ta phải cực hư tĩnh, bỏ hết thành kiến, tư dục đi mà nhận xét vũ trụ, sẽ thấy luật “qui căn” của vạn vật: từ vô sinh hữu, rồi từ hữu trở về vô; hiểu luật thiên nhiên bất biến đó và hành động theo nó thì suốt đời không bị họa.

 

Chưong 17

 

Phiên âm:

 

Thái thượng , bất tri hữu chi ﹔

Kì thứ , thân nhi dự chi ﹔

Kì thứ , uý chi ﹔

Kì thứ ,vũ chi .  Tín bất túc yên , hữu bất tín yên . 

Du hề , kì quý ngôn .  Công thành sự toại , bách tính giai vị :「ngã tự nhiên 」 .

 

Dịch nghĩa:

 

Bậc trị dân giỏi nhất thì dân không biết là có vua, thấp hơn một bực thì dân yêu quí và khen; thấp hơn nữa thì dân sợ; thấp nhất thì bị dân khinh lờn.

Vua không đủ thành tín thì dân không tin. 

Nhàn nhã, ung dung [vì vô vi] mà quý lời nói. 

Vua công thành, việc xong rồi mà trăm họ đều bảo: “Tự nhiên mình được vậy”.

 

Lời bàn:

 

Câu đầu, nhiều bản chép là: “Thái thượng, hạ tri hữu chi” nghĩa là “bậc trị dân giỏi nhất thì dân biết là có vua”, nghĩa đó không sâu sắc, không hợp với câu cuối: “bách tính giai vị: Ngã tự nhiên”.  Ông vua giỏi thì cứ thuận theo tự nhiên, “cư vô vi nhi sự, hành bất ngôn chi giáo” (chương 2) để cho dân thuận tính mà phát triển, không can thiệp vào việc của dân, nên dân không thấy vua làm gì cả, cơ hồ không có vua.

Đoạn sau: “tín bất túc yên”, có người giảng là vua không đủ tin dân.  “Du hề”, có người giảng là “lo nghĩ”, chúng tôi e không hợp với thuyết vô vi của Lão tử.

 

Chương 18

 

Phiên âm:

 

Đại đạo phế , hữu nhân nghĩa ﹔

Trí tuệ xuất , hữu đại ngụy ﹔

Lục thân bất hoà , hữu hiếu từ ﹔

Quốc gia hôn loạn , hữu trung thần .

 

Dịch nghĩa:

 

Đạo lớn bị bỏ rồi mới có nhân nghĩa;

Trí xảo xuất hiện rồi mới có trá ngụy;

Gia đình (cha mẹ, anh em, vợ chồng) bất hòa rồi mới sinh ra hiếu, từ;

Nước nhà rối loạn mới có tôi trung.

 

Lời bàn:

 

Đạo lớn thì tự nhiên, vô tâm, coi vạn vật như nhau; nhân nghĩa thì hữu tâm yêu vạn vật mà có sự suy tính, phân biệt.  Sáu chữ “đại đạo phế, hữu nhân nghĩa”, nghĩa cũng như câu đầu chương 38: “Thất đạo nhi hậu đức, thất đức nhi nhậu nhân, thất nhân nhi hậu nghĩa”.

 

Nguồn: Đạo Đức Kinh – Lão Tử – phiên âm và bản dịch của Lê Hiếu

 

Nghiên cứu tôn giáo
Ta có thể ẩn mình trong vỏ hạt dẻ những vẫn là Thượng Đế của vũ trụ vô biên.
Share:
Nghiên cứu tôn giáo

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *